علائم خرابی کاتالیزور در انواع خودرو ها چیست ؟ + حل مشکل آن

صفر تا صد علائم خرابی کاتالیزور و گرفتگی آن: راهنمای جامع برای رانندگان

کاتالیزور یا مبدل کاتالیستی یکی از حیاتی ترین قطعات در سیستم اگزوز خودروهای مدرن است که وظیفه دارد گازهای سمی حاصل از احتراق موتور را به گازهای بی خطر تبدیل کند.

با این حال، این قطعه ارزشمند عمر زیادی ندارد و پس از مدتی دچار گرفتگی یا خرابی می شود. در این مقاله اختصاصی از مجله دنده معکوس، قصد داریم به طور کامل بررسی کنیم که چطور متوجه خرابی این قطعه شویم و چه زمانی باید به فکر تعویض یا شستشوی آن باشیم.

کاتالیزور دقیقا چه کاری انجام می دهد

قبل از اینکه به سراغ علائم خرابی برویم، باید بدانیم با چه قطعه ای روبرو هستیم. کاتالیزور در واقع یک فیلتر پیشرفته است که ساختار داخلی آن شبیه به لانه زنبور طراحی شده است. این ساختار با فلزات گرانبهایی مثل پلاتین، پالادیوم و رودیوم پوشانده شده تا واکنش های شیمیایی لازم برای تصفیه دود ناشی از احتراق را انجام دهد. وقتی این شبکه های ریز به دلیل آلودگی یا ذوب شدن مسدود می شوند، موتور خودرو دیگر نمی تواند به راحتی نفس بکشد.

اصلی ترین علائم خرابی کاتالیزور که باید جدی بگیرید

تشخیص به موقع خرابی این قطعه می تواند شما را از هزینه های سنگین تعمیر موتور نجات دهد. در اینجا لیستی از مهم ترین نشانه ها گردآوری شده است:

1. کاهش ناگهانی شتاب و قدرت موتور

وقتی کاتالیزور دچار گرفتگی می شود، دود خروجی موتور راهی برای خارج شدن پیدا نمی کند. این اتفاق باعث ایجاد فشار معکوس می شود که مستقیما بر عملکرد سیلندرها تاثیر می گذارد. شما احساس می کنید که هر چقدر پدال گاز را فشار می دهید، ماشین کشش لازم را ندارد. این مورد مخصوصا در سربالایی ها یا هنگام سبقت گرفتن به وضوح دیده می شود. به اصطلاح ما ایرانی ماشین جون لازم را ندارد.

2. افزایش غیرطبیعی مصرف سوخت

زمانی که خروجی دود مسدود باشد، سنسورهای اکسیژن داده های غلط به کامپیوتر خودرو (ECU) ارسال می کنند و سیستم مرکزی برای جبران قدرت از دست رفته، سوخت بیشتری وارد مدار می کند. توصیه می شود به طور میانگین با استفاده از کیلومتر شمار میزان سوخت مصرفی خودرو را چک کنید، هر زمان که بنزین زدید کامپیوتر کیلومتر را صفر کرده و میزان رفت و آمد را پیمایش کنید.

3. استشمام بوی بد

یکی از واضح ترین علائم خرابی کاتالیزور، استشمام بوی گوگرد یا همان بوی تخم مرغ گندیده از اطراف اگزوز است. کاتالیزور سالم باید سولفید هیدروژن را به دی اکسید گوگرد بی بو تبدیل کند. وقتی این فرآیند انجام نشود، بوی آزاردهنده ای تولید می شود که نشان دهنده نقص در واکنش های شیمیایی داخل قطعه است.

توجه داشته باشید استشمام مداوم این بود بسیار خطرناک است.

4. روشن شدن چراغ چک موتور

سنسور اکسیژن بعد از کاتالیزور، وظیفه پایش کارایی آن را دارد. اگر راندمان کاتالیزور به زیر یک حد مشخص برسد، چراغ چک روی صفحه کیلومتر روشن می شود. در اکثر خودروها، کد خطای P0420 نشان دهنده کاهش بازدهی این سیستم است.

5. صدای تق تق از زیر خودرو

اگر کاتالیزور بر اثر ضربه یا حرارت بیش از حد شکسته باشد، قطعات سرامیکی داخل آن خرد می شوند. در حالت درجا یا هنگام گاز دادن، ممکن است صدایی شبیه به لرزیدن سنگریزه در یک قوطی فلزی از زیر ماشین بشنوید.

دلایل اصلی گرفتگی و خرابی کاتالیزور

چرا کاتالیزور ماشین خراب می شود؟ دانستن این دلایل به شما کمک می کند تا از تکرار این مشکل جلوگیری کنید:

1. احتراق ناقص موتور: اگر شمع ها یا وایر های ماشین مشکل داشته باشند، سوخت به صورت خام وارد اگزوز شده و در داخل کاتالیزور مشتعل می شود که باعث ذوب شدن شبکه های داخلی می گردد.
2. روغن سوزی: ورود روغن به سیستم اگزوز باعث ایجاد لایه ای از دوده غلیظ روی شبکه های کاتالیزور می شود که به مرور راه خروج دود را کاملا می بندد.
3. استفاده از مکمل های بی کیفیت: برخی مکمل های سوخت غیر استاندارد همانند مکمل هایی که در جایگاه های ایران با عنوان اصلی عرضه می شوند حاوی موادی هستند که به پوشش های فلزی کاتالیزور آسیب می زنند.
4. ضربه فیزیکی: برخورد زیر خودرو به جدول یا سنگ می تواند باعث ترک خوردن هسته سرامیکی شود.

آیا شستشوی کاتالیزور فایده ای دارد؟

بسیاری از رانندگان در تهران و سایر شهر ها به دنبال راهکارهای ارزان تر مثل شستشوی کاتالیزور با مواد شیمیایی هستند. واقعیت این است که اگر گرفتگی در مراحل اولیه باشد و هسته کاتالیزور ذوب نشده باشد، شستشو با محلول های مخصوص می تواند تا مدتی مشکل را حل کند. اما اگر کاتالیزور ریخته باشد یا شبکه های آن ذوب شده باشند، هیچ راهی جز تعویض وجود ندارد.

عوارض برداشتن کاتالیزور (خالی کردن)

برخی افراد به جای تعویض، اقدام به خالی کردن محتویات کاتالیزور می کنند. اگرچه این کار باعث افزایش موقت شتاب می شود، اما معایب بزرگی دارد:

• صدای ناهنجار و بم از اگزوز.
• انتشار گازهای سمی و آسیب شدید به محیط زیست.
• رد شدن در تست معاینه فنی و در نتیجه جریمه شدن دا.
• روشن ماندن دائمی چراغ چک.
• بوی بسیار بد دود که به داخل اتاق ماشین نفوذ می کند.

جمع بندی و نتیجه گیری

کاتالیزور ریه خودروی شماست. توجه به علائمی مثل کاهش قدرت، بوی بد و روشن شدن چراغ چک می تواند مانع از آسیب های بیشتر به موتور شود. با توجه به قیمت بالای این قطعه، سرویس دوره ای شمع ها و اطمینان از سلامت سیستم سوخت رسانی بهترین راه برای افزایش طول عمر آن است.

اگر حس می کنید خودروی شما در ترافیک های تهران داغ می کند یا شتاب همیشگی را ندارد، زمان آن رسیده که به یکی از نمایندگی ها یا تعمیرگاه های معتبر تهران معرفی شده در وب سایت دنده معکوس مراجعه کنید تا سیستم اگزوز شما به صورت حرفه ای بررسی شود.